News

Tanzania yatengeneza Mbu wa Kisayansi wanaozuia Malaria

Published

4 months ago

December 11, 2025

Admin

Na Mwandishi wetu, News Info Online

Katika hatua ya kihistoria kwenye mapambano dhidi ya malaria, wanasayansi kutoka Ifakara Health Institute (IHI) na Taasisi ya Taifa ya Utafiti wa Magonjwa ya Binadamu (NIMR), kwa kushirikiana na Imperial College London kupitia mpango wa Transmission Zero, wamefanikiwa kutengeneza mbu waliobadilishwa vinasaba nchini Tanzania wanaozuia kusambaa kwa malaria. Utafiti huo umechapishwa kwenye jarida la kimataifa la Nature.

Akizungumza kuhusu mafanikio hayo, Mkurugenzi wa Mpango katika IHI, Dkt. Dickson Wilson Lwetoijera alisema:
“Hii ni mara ya kwanza mbu waliobadilishwa vinasaba na wanaoendana na teknolojia ya gene drive kutengenezwa barani Afrika, na wanasayansi wa Kiafrika, kwa kulenga vimelea vya malaria vinavyosambaa katika jamii za ndani. Tunajivunia kuongoza ubunifu huu hapa nchini, tukitumia teknolojia za kisasa kukabiliana na moja ya changamoto kubwa zaidi za kiafya barani mwetu.”

Mafanikio hayo yanatajwa kuwa mfano mpya wa uongozi wa Kiafrika katika tafiti za afya duniani. Ushirikiano wa muda mrefu kati ya IHI na Imperial College London umewezesha mafunzo ya kizazi kipya cha wanasayansi wa Kitanzania katika biolojia ya molekuli, vinasaba vya mbu na usalama wa maabara.

Kwa upande wake, Profesa George K. Christophides wa Imperial College London alisema:
“Utafiti huu si kuhusu teknolojia pekee. Ni kuhusu uongozi, uwajibikaji na ushirikiano. Unaonyesha kile kinachowezekana pale taasisi za Afrika zinapoongoza na washirika wa kimataifa wanaposaidia.”

Kwa mujibu wa World Malaria Report ya WHO, Tanzania ni miongoni mwa nchi nne zinazochangia zaidi ya asilimia 50 ya vifo vya malaria duniani, huku asilimia 93 ya wananchi wake wakiwa hatarini kupata maambukizi.

Dkt. Lwetoijera alisema mradi huo unazingatia miongozo ya kimataifa ya WHO, CBD na IUCN pamoja na mfumo madhubuti wa udhibiti nchini. Alibainisha:
“Kwa kufuata miongozo ya kimataifa na mfumo mzuri wa udhibiti nchini, timu yangu inajiwekea ajenda yake katika vita dhidi ya malaria.”

Utafiti huo unajengwa juu ya mafanikio ya mwaka 2023, ambapo Transmission Zero ilitengeneza mbu wa kwanza waliobadilishwa vinasaba barani Afrika. Safari hii, wanasayansi wamebadilisha mbu Anopheles gambiae ili kuzuia ukuaji wa Plasmodium falciparum, kimelea kinachosababisha malaria, hatua inayopunguza uwezo wa mbu kusambaza ugonjwa.

Hii ina maana kwamba mbu bado wapo, lakini hawawezi kueneza malaria kwa sababu mabadiliko yanapita kutoka kizazi kimoja kwenda kingine.

Dkt. Lwetoijera aliongeza:
“Matokeo haya kwenye Anopheles gambiae yanafungua njia ya kupanua teknolojia hii kwa aina nyingine muhimu kama Anopheles arabiensis na Anopheles funestus, pamoja na mbu wanaosambaza magonjwa kama Dengue na Chikungunya.”

Utafiti huo ulifanyika katika maabara maalum ya MPL/CL3 iliyojengwa katika kampasi ya IHI, ikiwa na viwango vya juu vya usalama wa kibiolojia. Dkt. Lwetoijera alisema:
“Tunajenga imani kupitia mazungumzo, uwazi na ushirikiano na watu ambao maisha yao utafiti huu unalenga kuboresha.”

Aliongeza kuwa maabara hiyo imeiwezesha Tanzania kuwa na miundombinu na utaalamu wa kuendeleza sayansi ya gene drive barani Afrika:
“Tuna miundombinu, utaalamu na dira ya kuendeleza teknolojia hii ndani ya Afrika. Tumetengeneza nyenzo yenye nguvu inayoweza kuimarisha juhudi zilizopo za kudhibiti malaria.”

Licha ya matokeo ya kutia moyo, watafiti wanasema utafiti zaidi unahitajika kabla ya kufanyika kwa majaribio ya nje ya maabara. Hatua inayofuata itahusisha tathmini za kina za hatari, ushirikishwaji wa jamii na uratibu na mamlaka za udhibiti.

Akimalizia, Mpelelezi Mkuu wa Vinasaba kutoka Imperial College London, Dkt. Nikolai Windbichler alisema:
“Lengo letu ni kutoa nyenzo mpya itakayoongeza nguvu katika kutokomeza malaria Afrika, na hii ni hatua kubwa mbele. Tunataka kusonga kwa kasi sahihi—si haraka kiasi cha kuacha watu nyuma, lakini pia kwa uharaka wa kutambua kuwa malaria ni dharura.”

News

Wanawake 142 waanza mafunzo ya Female Future Programme Dar es Salaam

Published

2 days ago

April 13, 2026

Admin

Na Mwandishi wetu, News info

Zaidi ya wanawake 142 wamepokelewa rasmi kushiriki toleo la 12 la programu ya mafunzo ya uongozi kwa wanawake, Female Future Programme (FFP), iliyofanyika jijini Dar es Salaam.

Mafunzo hayo ya kiutendaji yameandaliwa na Chama cha Waajiri Tanzania (ATE) kwa kushirikiana na Taasisi ya Usimamizi ya Afrika Mashariki na Kusini (ESAMI).

Mkurugenzi Mtendaji wa ATE, Bi. Suzanne Ndomba-Doran amesema programu hiyo imekuwa na mchango mkubwa kwa zaidi ya wanawake 800 waliokwisha pata mafunzo kwa zaidi ya muongo mmoja, na sasa inaendeshwa katika nchi sita kwa ufadhili wa NHO, huku akiwahamasisha washiriki kushiriki kikamilifu safari ya miezi tisa ya mafunzo. Aidha, Naibu Mkurugenzi Mkuu wa ESAMI, Dkt. David Kalaba amesema jamii inahitaji wanawake viongozi wenye kujiamini na uwezo mkubwa katika kipindi hiki cha mabadiliko ya haraka, akisisitiza umuhimu wa mtazamo wa kimataifa, kujifunza na kuendana na mabadiliko pamoja na uwezo wa kusimamia utofauti, kutatua migogoro na kutoa thamani kwa wateja.

Kwa upande wake, Meneja wa Upstream wa IFC, Bw. Sam Nganga aliyemwakilisha Meneja wa Nchi, Bi. Martine Valcin amesema taasisi hiyo inaendelea kuhakikisha wanawake wanapewa nafasi katika ngazi za juu za uongozi ili kukuza ushirikishwaji, huku akiwahimiza washiriki kujisimamia na kutumia kikamilifu mafunzo hayo.

Katika hafla hiyo pia kulikuwa na mjadala wa jopo kuhusu wanawake katika uongozi uliowashirikisha wataalamu mbalimbali wa rasilimali watu na uongozi kutoka taasisi tofauti, ambapo ilisisitizwa kuwa kuchanganya uzoefu wa vizazi tofauti vya wanawake kazini huleta matokeo chanya pamoja na umuhimu wa kujifunza ujuzi mpya na kuimarisha mentorship baada ya mafunzo.

Washiriki wa kundi la 12 walihimizwa kujenga mitandao imara ya kitaaluma, huku taasisi na makampuni yakitakiwa kutambua upekee wa kila mwanamke badala ya kuwaona kama kundi moja.

Akihitimisha, Mjumbe wa Bodi ya ATE, Bw. Gasper Kikui amesema sekta isiyo rasmi bado ina changamoto nyingi za uongozi na kuwataka washiriki kuyachukulia mafunzo hayo kwa uzito ili kuleta mabadiliko chanya.

News

Dkt Samia: Vijana wanufaike na uwekezaji katika mawasiliano

Published

5 days ago

April 10, 2026

Admin

Na Mwandishi wetu, News info

Rais Dkt Samia Suluhu Hassan, ametaka vijana wanufaike ipasavyo na huduma za mkongo wa Taifa wa mawasiliano, hasa katika maeneo ya kukuza ubunifu, ujuzi wa kidigitali na fursa za ajira.

Ametaka Wizara ya Mawasiliano na Teknolojia ya Habari na Wizara ya Nchi, Ofisi ya Rais, Maendeleo ya Vijana, zishirikiane na wadau wa sekta ya teknolojia ili vijana wapate manufaa hayo.

Dkt Samia ameyasema hayo leo, Ijumaa Aprili 10, 2026 jijini Dodoma, wakati wa uzinduzi huo, ukiambatana na kuunganisha huduma za mkongo wa Taifa wa mawasiliano katika Wilaya 85.

“Uwekezaji huu kwa vijana ni muhimu kwa sababu dunia ya teknolojia ni ya kwao. Dunia hii ipo viganjani mwao na ndiyo mfumo wa maisha yao. Ni lazima tuwawezeshe na kuwahamasisha kutumia mifumo hii ili waweze kukua kiuchumi na kijamii,” amesema.

News

Dkt Samia azindua minara 758, kuwanufaisha zaidi ya wananchi milioni nane

Published

5 days ago

April 10, 2026

Admin

Na Mwandishi wetu, News info

Zaidi ya wananchi milioni 8.5 hususan wanaoishi mipakani na vijijini, wanatarajiwa kuondolewa changamoto ya mtandao, baada ya Rais Dkt Samia Suluhu Hassan, kuzindua minara 758 ya mawasiliano iliyojengwa katika maeneo mbalimbali nchini.

Uzinduzi huo umefanyika leo Ijumaa Aprili 10, 2026 jijini Dodoma, ukiambatana na kuunganisha huduma za mkongo wa Taifa wa mawasiliano katika Wilaya 85, ikiwa ni juhudi za Serikali kuimarisha uchumi wa kidijitali na kuongeza huduma za mawasiliano.

Akizungumza wakati wa uzinduzi huo, Dkt Samia amesema uwekezaji huo umetokana na ushirikiano kati ya Serikali na wadau wa sekta ya mawasiliano ili kuhakikisha huduma za mawasiliano zinawafikia wananchi kwa ubora unaokidhi mahitaji ya teknolojia ya kisasa na kwa gharama nafuu.

Amesema kukamilika kwa ujenzi wa minara hiyo kutachochea ushiriki wa wananchi katika uchumi wa kidijitali na kufungua fursa mpya za ajira, kuboresha utoaji wa huduma za kijamii na kuharakisha maendeleo ya Taifa.

“Mawasiliano si tena huduma ya anasa kama ilivyokuwa zamani. Leo hii ni uti wa mgongo wa uchumi wa kisasa na daraja la fursa kwa wananchi katika nyanja mbalimbali za maendeleo,” amesema